Waterzekerheid voor de agrarische sector
Hoe Nederlandse boeren omgaan met droogte, beregeningsverboden en de zoektocht naar alternatieve waterbronnen. Een feitelijk overzicht van het probleem, de bestaande oplossingen en de vraag hoe atmosferische watergeneratie (AWG) hier in de toekomst mogelijk een aanvullende rol kan spelen.
Het waterprobleem in de landbouw
De Nederlandse landbouw is de afgelopen jaren steeds vaker geconfronteerd met langdurige droogte. De extreem droge zomers van 2018, 2019, 2020 en 2022 zijn door het KNMI en de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) beschreven als voorbeelden van een structureel drogere trend in het groeiseizoen. Neerslagtekorten van 300 mm of meer werden meerdere jaren op rij gemeten, met directe gevolgen voor grondwaterstanden en oppervlaktewater.
Waterschappen kondigen in droge periodes onttrekkingsverboden af voor oppervlaktewater. Dat betekent dat agrariërs niet langer uit sloten en beken mogen pompen om te beregenen. Ook grondwateronttrekking wordt in delen van Nederland strenger gereguleerd. In de zandgronden van Zuid- en Oost-Nederland zijn de grondwaterstanden op veel plekken structureel lager dan het langjarig gemiddelde, wat het beregenen bemoeilijkt en de bodem sneller uitdroogt.
De gevolgen zijn tastbaar: opbrengstverliezen in akkerbouw, verminderde grasgroei voor veehouderij, extra kosten voor bijvoedering en investeringen in beregeningsinstallaties die vervolgens door verboden niet mogen worden ingezet. Verzilting speelt daarnaast een groeiende rol in kustgebieden en delen van de Zuidwestelijke Delta, waar zoutwaterintrusie de bruikbaarheid van oppervlaktewater voor gewassen beperkt.
Naast klimatologische druk speelt regelgeving een rol. De Kaderrichtlijn Water verplicht Nederland de kwaliteit en beschikbaarheid van water te borgen. Provinciale en waterschapsbeleidsstukken wijzen richting minder onttrekking, meer waterconservering en een grotere eigen verantwoordelijkheid voor bedrijven om waterzekerheid te organiseren. Voor veel agrarische ondernemers betekent dit dat afhankelijkheid van één bron — meestal grondwater of oppervlaktewater — een kwetsbaarheid is geworden.
Tot slot verandert ook de kostenstructuur. Leidingwater is in de meeste gebieden geen realistische bron voor grootschalige beregening vanwege de kosten en de druk die het legt op het drinkwaternet. Regionale drinkwaterbedrijven vragen bedrijven en gemeentes nadrukkelijk om alternatieven te zoeken voor niet-drinkwatertoepassingen.
Bestaande aanpakken in de sector
De eerste lijn van verdediging is waterbesparing. Precisielandbouw, druppelirrigatie en bodemvochtsensoren maken het mogelijk gerichter te beregenen en verspilling te beperken. Rassenkeuze speelt een groeiende rol: droogtetolerante variëteiten in akkerbouw en gras worden actief onderzocht door onder meer Wageningen University & Research.
Waterconservering op perceelniveau wint terrein. Peilgestuurde drainage, stuwtjes en het herstellen van houtwallen en greppels helpen om regenwater langer vast te houden in de bodem. Diverse waterschappen stimuleren dit financieel via subsidieregelingen en gebiedsprocessen. Ook regenwateropvang op bedrijfsdaken (loodsen, schuren, stallen) is een gangbare investering, waarbij water wordt opgeslagen in bassins of foliebassins voor later gebruik.
Hergebruik van proceswater komt vooral in de glastuinbouw en de intensieve veehouderij voor. Reinigings- en spoelwater wordt via filters en soms omgekeerde osmose gerecirculeerd. In gebieden met zoute kwel wordt experimenteel gewerkt met ontzilting van brak grondwater, hoewel de energie- en investeringskosten die toepassing voorlopig beperkt houden tot specifieke situaties.
Op regionaal niveau lopen projecten rond aquifer storage: overtollig regen- en winterwater wordt in de ondergrond opgeslagen om in droge zomers weer te worden opgepompt. Dit is een veelbelovende aanpak, maar vergt zorgvuldige geologische randvoorwaarden en langlopende vergunningstrajecten.
Samenwerking tussen agrariërs, waterschappen en drinkwaterbedrijven wordt belangrijker. Delta-plannen, klimaatadaptatiestrategieën en het Deltaprogramma Zoetwater sturen aan op een landbouw die minder afhankelijk is van piekonttrekking. Voor individuele bedrijven blijft de uitdaging: hoe combineer je meerdere kleinere bronnen tot een robuust waterprofiel?
Wat is Atmospheric Water Generation en waar zou het kunnen passen?
Atmospheric Water Generation (AWG) is de verzamelnaam voor technologie die drinkwater wint uit waterdamp in de omgevingslucht. Het principe berust op condensatie: lucht wordt langs een koud oppervlak of via een absorptiemedium geleid, waardoor de waterdamp condenseert tot vloeibaar water. Dat water wordt vervolgens gefilterd via meerdere stappen, waaronder actieve kool en UV-behandeling, en eventueel gemineraliseerd.
De efficiëntie van AWG hangt sterk af van temperatuur en relatieve luchtvochtigheid. In een gematigd klimaat zoals Nederland liggen deze doorgaans in een bruikbaar bereik, met seizoensvariatie. Grootschalige AWG-installaties met capaciteiten van enkele honderden tot duizenden liters per dag worden internationaal ingezet in uiteenlopende situaties, waaronder afgelegen agrarische bedrijven, off-grid locaties en gebieden met beperkte drinkwaterinfrastructuur.
In agrarische context wordt AWG internationaal onderzocht als aanvullende bron voor niet-productie-gebonden toepassingen: sanitair op de boerderij, reiniging van apparatuur, en waar regelgeving dit toelaat aanvulling op andere waterbronnen. Voor akkerbouw op grote schaal is AWG vandaag geen realistisch alternatief voor beregening — de energie- en investeringskosten per liter maken massale toepassing (denk aan tienduizenden liters per uur voor een groot perceel) doorgaans niet rendabel ten opzichte van klassieke bronnen.
Voor kleinschaligere toepassingen is de rekensom anders. Bij tuinbouw, glasteelt of specifieke deelprocessen kan een AWG-installatie een aanvullende bron zijn die de druk op grondwater of leidingwater vermindert. In combinatie met regenwateropvang, sensorgestuurde beregening en waterhergebruik ontstaat een hybride waterprofiel waarin geen enkele bron alleenrecht heeft.
Een belangrijk aandachtspunt is drinkwater voor vee. AWG-water dat als veedrenkwater wordt gebruikt valt in Nederland onder aparte regelgeving; kwaliteits- en herkomsteisen zijn strikt, en de exacte inpassing moet per situatie onderzocht worden met de bevoegde autoriteiten (NVWA, waterschap, provincie). Zonder onafhankelijke verificatie en de juiste vergunningen kan AWG niet worden gepresenteerd als geschikt voor veedrenking; dit moet altijd zorgvuldig worden getoetst voordat het in gebruik wordt genomen.
Waar AWG in de landbouwsector op korte termijn het meeste potentieel toont, is als aanvullende, onafhankelijke bron van drink- en gebruikswater rond de bedrijfsgebouwen — niet als vervanging van beregening of veedrenking. In dat kader is het één van de bouwstenen waarmee agrarische bedrijven hun waterprofiel kunnen diversifiëren.
Waar Eco-Waterbron nu staat
Wij onderzoeken en selecteren internationale AWG-technologie die geschikt is voor grootschalige toepassing in de agrarische sector in Nederland. Op dit moment zijn wij in gesprek met fabrikanten over oplossingen tussen 300 en 500+ liter per dag, met de nadruk op prestaties in het Nederlandse klimaat, betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid op locatie.
Wij maken geen specifieke capaciteits-, kosten- of tijdlijnbeloftes voor een agrarische configuratie die nog niet bevestigd is. Zodra wij een geschikte oplossing hebben geselecteerd en onafhankelijk hebben laten toetsen, delen wij de specificaties en toepassingsvoorwaarden transparant. Tot die tijd biedt deze pagina achtergrondinformatie en de mogelijkheid uw interesse vrijblijvend te registreren.
Vragen uit deze sector
Is AWG-water geschikt voor beregening van gewassen?
Technisch kan AWG-water worden gebruikt voor beregening, maar de kosten per liter maken grootschalige beregening met AWG doorgaans niet rendabel. Voor kleinschalige toepassingen — bijvoorbeeld gerichte druppelirrigatie in een kas — kan het als aanvullende bron worden onderzocht.
Is AWG-water geschikt als drinkwater voor vee?
Dit valt onder aparte regelgeving in Nederland (onder meer via de NVWA). AWG-water kan niet zonder meer als veedrenkwater worden gepresenteerd; herkomst-, kwaliteits- en vergunningsvereisten moeten per situatie worden onderzocht en getoetst voordat het in gebruik wordt genomen.
Wat kost een AWG-oplossing voor agrarisch gebruik?
Dit hangt af van de gekozen oplossing, de capaciteit en de installatiecontext. Wij informeren u zodra wij een bevestigde oplossing en indicatieve kosten kunnen delen.
Vervangt AWG mijn huidige beregeningsinstallatie?
Nee. AWG is bedoeld als aanvullende bron, niet als vervanging van bestaande beregeningsinfrastructuur of leidingwater.
Vrijblijvend uw interesse registreren
Geen verkoop, geen verplichtingen. Wij nemen contact op zodra er een geschikte grootschalige oplossing beschikbaar is voor de Nederlandse markt.
Overzicht: Zakelijk & Gemeentes