Waterzekerheid voor gemeentes en openbare ruimtes

Gemeentes zijn medeverantwoordelijk voor waterzekerheid in de openbare ruimte, in samenwerking met drinkwaterbedrijven, waterschappen en de veiligheidsregio. De afgelopen jaren is de druk op de Nederlandse drinkwatervoorziening merkbaar toegenomen. In 2022 waarschuwde de branchevereniging Vewin voor structurele knelpunten in de drinkwatervoorziening in Nederland, met name in gebieden met hoge bevolkingsgroei of intensief bedrijfsleven. In verschillende regio's is de aansluiting van nieuwe woonwijken of bedrijventerreinen tijdelijk vertraagd vanwege capaciteitsknelpunten.

In de zomer neemt het gebruik in de openbare ruimte piekbelastingen aan: watertappunten in parken, sproei-installaties voor groen, aanvulling van vijvers en fonteinen, en drinkwatervoorziening bij hittestress. Klimaatadaptatiestrategieën van veel gemeentes benoemen deze piekvraag expliciet, gecombineerd met de wens om verharding te verminderen en groen te vergroten — wat op zijn beurt water vraagt.

Evenementen zijn een tweede context. Van kleine buurtfestivals tot grote citymarketing-events: op locaties zonder vaste aansluiting moet water worden aangevoerd, en drinkwater voor bezoekers moet geborgd zijn. Bij grote evenementen is dat een significante logistieke operatie met tankwagens en flessenwater. Steeds meer gemeentes stellen bij vergunningverlening eisen aan duurzaamheid en afvalreductie, waaronder plastic flessen.

Noodvoorziening is een derde belangrijk domein. Bij verstoringen in het drinkwaternet (leidingbreuken, calamiteiten, overstromingen) moet de gemeente samen met het drinkwaterbedrijf en de veiligheidsregio zorgen dat inwoners toegang blijven houden tot drinkwater. Nooddrinkwatervoorzieningen zijn geregeld via de sector, maar de logistiek (nooddouches, tappunten, transport) is bewerkelijk en kwetsbaar bij grote of langdurige verstoringen.

Tot slot spelen doelstellingen rond klimaatneutraliteit, biodiversiteit en circulariteit. Gemeentes zijn een aanjager van duurzame innovatie in de openbare ruimte. Waterbeheer krijgt daarin een prominentere plek — niet alleen als riolering en afvoer, maar ook als bewuste bron van waterzekerheid en groenbeleid.

Atmospheric Water Generation (AWG) is technologie die drinkwater wint uit de luchtvochtigheid via condensatie en meerfasige filtratie. Voor gemeentes is de kracht van AWG dat de bron onafhankelijk is van het drinkwaternet, oppervlaktewater en grondwater. Dat maakt het een interessante aanvullende bron in situaties waarin het reguliere net onder druk staat of niet beschikbaar is.

Grootschalige AWG-installaties met capaciteiten van enkele honderden tot duizenden liters per dag worden internationaal ingezet in openbare ruimtes, bij evenementen en als onderdeel van noodvoorzieningsplannen. Zij worden ontworpen om buiten te functioneren, hebben stroom nodig en kunnen combineren met zonne-energie voor volledige off-grid werking.

Denkbare toepassingen in gemeentelijke context zijn onder meer: drinkwatertappunten in parken en pleinen als aanvulling op reguliere aansluitingen, mobiele drinkwatervoorziening bij evenementen op locaties zonder aansluiting, aanvullende voorziening voor hittestress-response tijdens hittegolven, en een decentrale component in noodvoorzieningsplannen bij verstoringen in het drinkwaternet. AWG is nadrukkelijk aanvulling op — niet vervanging van — het openbare drinkwaternet.

Voor evenementen kan AWG een concrete bijdrage leveren aan het reduceren van tankwagentransport en flessenwater. Voor een gemeente die MVI- en duurzaamheidscriteria in vergunningen wil concretiseren, biedt AWG een verifieerbare component. Voor kleine, terugkerende evenementen (buurtfeesten, sportevenementen, weekmarkten) kan een mobiele AWG-eenheid meerdere jaren dienst doen.

In noodvoorzieningsplanning voegt AWG een decentraal element toe. Waar de reguliere nooddrinkwatervoorziening afhankelijk is van tankwagens en centrale distributiepunten, kan een AWG-installatie op wijkniveau een aanvullende bron zijn — voor zover de opbrengst dat toelaat en de installatie ook in ongunstige klimaatomstandigheden werkbaar blijft. De precieze rol in een noodplan moet in samenspraak met het drinkwaterbedrijf en de veiligheidsregio worden bepaald.

Wat AWG voor gemeentes niet is: een oplossing voor structurele capaciteitsproblemen in het drinkwaternet. Die vragen investeringen op systeemniveau (bronnen, leidingen, zuivering). AWG is een aanvulling die specifiek zinvol is op decentrale, tijdelijke of noodgevoelige locaties.